poniedziałek, 19 listopada 2012

Zbierając meteoryty... (22)



XX – Czy meteoryty mają wpływ na nasze życie?

Meteoryty oczywiście mają swój wpływ na życie ludzkie, a także w ogóle na przebieg ewolucji życia na naszej planecie.

Kilka pomniejszych incydentów mających związek ze spadkiem meteorytów na dachy budynków zamieszkałych przez ludzi miało miejsca w Wethersfield (stan Connecticut, USA) w latach 1971 i 1982.[1]

Jedynym znanym wypadkiem, kiedy to meteoryt zranił osobę jest przypadek pewnej kobiety z Alabamy w Stanach Zjednoczonych, kiedy to meteorytem o masie 3,8 kg została uderzona w biodro, co miało miejsce w roku 1954.[2] W roku 1992, meteoryt o masie 12 kg uderzył w karoserię samochodu ford-malibu coupé w miejscowości Peekskill, stan Nowy Jork, USA. [32] O wiele większy meteoryt eksplodował nad Syberią w 1908 roku, kładąc na ziemię lasy w promieniu 50 km wokoło.[3] Wydarzenia te i inne, które pozostawiły na Ziemi blizny w postaci kraterów uderzeniowych, miały wpływ na środowisko na otaczających je obszarach. Ale jaki wpływ mają meteoryty na ewolucję życia na Ziemi?

Mamy podstawy do tego, by sądzić, że ogromny meteoryt zderzył się z Ziemią około 65.000.000 lat temu.[4] W tym czasie cienka warstwa irydu pokryła naszą całą planetę. Iryd (Ir) w takiej koncentracji nie jest spotykany w Naturze na Ziemi, ale występuje obficiej w meteorytach.[5] Zapis kopalny wskazuje na to, że około 75% gatunków istot żywych – w tym dinozaury – zostało zniszczone nagle 65 mln lat temu. Takie nagłe zmiany ziemskiej ekologii w podobnej skali wydarzyły się kilka razy, chociaż odpowiedzialne za nie były także i inne przyczyny.[6]

Uczeni doszli do przekonania, że duże meteoryty czy asteroidy zderzą się z Ziemią w przyszłości, co spowoduje masowe zniszczenie życia takiego, jakie znamy. Pierwszym krokiem do uniknięcia tego nieszczęścia jest zrozumienie problemu. Ostatnie obliczenia wykazują, że bardzo duży meteor (czy asteroida) może zderzyć się z Ziemią w ciągu kilku tysięcy następnych lat.

a


[1] Kolejny przypadek uderzenia meteorytu o masie 1,3 kg w budynek odnotowano w dniu 13 czerwca 2004 roku, w Auckland (Nowa Zelandia), kiedy to meteoryt przebił dach domu, ściankę działową i zniszczył kanapę, na której na chwilę przed jego spadkiem leżało dwoje ludzi...
[2] Ostatnim przypadkiem jest zranienie pewnej Angielki przez niewielki odłamek meteorytu wielkości orzecha włoskiego, co miało miejsce 18 sierpnia 2004 roku w Lowesoft, (Anglia). Jak dotąd, jedyną śmiertelną ofiarą meteorytu jest pewien egipski pies ze wsi El-Nakhla el-Baharia w 1911 roku... – nie licząc ofiar Meteorytu Tunguskiego. Zainteresowanym polecam książki D. Desonie – „Kosmiczne katastrofy” (Warszawa 1997) i A. i E. Tollmannowie – „A jednak był Potop” (Warszawa 1999).
[3] Był to słynny Meteoryt Tunguski z dnia 30 czerwca 1908 roku. Ostatnio dowiedziono, że były tam co najmniej dwa spadki dużych ciał kosmicznych, zaś trzeci tajemniczy wypadek tego rodzaju miał miejsce całkiem niedawno, w nocy 24/25 września 2002 roku, kiedy to spadł Meteoryt Witimski, a którego szczątków nie znaleziono... Wprawdzie ostatnio, latem 2004 roku, media podały, iż Rosjanie jednak znaleźli szczątki Meteorytu Tunguskiego, to informacje te nie zostały w pełni potwierdzone.
[4] Dokładniej 64,8 mln lat temu.
[5] Naturalna koncentracja irydu w skorupie ziemskiej wynosi 3 x 10-5 ppm, światowe zasoby wynoszą ok. 950 ton. Produkcja roczna irydu w skali świata wynosi ok. 3 tony. W warstewce Gubbio koncentracja irydu wynosi aż 3 ppm! Iryd obficie występuje w meteorytach, gdzie koncentracja tego pierwiastka wynosi aż 500 ppm, co stanowi dodatkowy dowód na słuszność teorii impaktowej przyczyny Wielkiego Wymierania na granicy K/Pg.
[6] Wielkie Wymieranie K/Pg nie było tym największym w historii Ziemi, bowiem poprzedził je tzw. Epizod Perm/Trias (I faza 227 mln lat temu, II faza 206 mln lat temu), w czasie którego wymarło 85% populacji istot żywych. Uczeni sądzą, że były one spowodowane impaktami komet i ich ekologicznymi następstwami w postaci wzmożonego wulkanizmu i „zimy poimpaktowej”. Zainteresowanym polecam lekturę następujących prac: P. Ward – „Kres ewolucji” (Warszawa 1995), M. Ryszkiewicz – „Ziemia i życie” (Warszawa 1996), J. D. Mac Dougall – „Krótka historia Ziemi” (Warszawa 1998), W. Alwarez – „Dinozaury i krater śmierci” (Warszawa 1999), S. M. Stanley – „Historia Ziemi” (Warszawa 2002), R. Southwood – „Historia życia” (Warszawa 2004).